ساختمان سبز

ساختمان سبز چیست؟

ساختمان سبز که به عنوان ساخت و ساز سبز یا ساختمان پایدار نیز شناخته می‌شود، هم به ساختار و هم به کاربرد فرآیندهایی اشاره دارد که از نظر زیست‌محیطی مسئول می‌باشند. در حقیقت، ساختمان سبز سازه‌ای است که در طول چرخه عمر ساختمان، از مرحله برنامه‌ریزی و طراحی تا بهره‌برداری و در آخر تخریب آن، از نظر به‌کارگیری منابع بسیار کارآمد می‌باشد.

ساختمان سبز ساختمانی است که در طراحی، ساخت و بهره‌برداری، اثرات منفی را کاهش داده یا از بین می‌برد. این سیستم ساخت و ساز می‌تواند تأثیرات مثبتی بر آب و هوا و محیط طبیعی ما ایجاد کند. ساختمان‌های سبز منابع طبیعی گران‌بها را حفظ کرده و کیفیت زندگی ما را بهبود می‌بخشند. فناوری‌های جدید به طور مداوم در حال تحقیق جهت تکمیل شیوه‌های فعلی ساخت و ساز ساختمان هستند. به عبارتی دیگر، هدف مشترک ساختمان‌های سبز کاهش تأثیر منفی روند ساخت بر سلامت انسان و محیط زیست از طریق موارد زیر می‌باشد:

• استفاده بهینه از انرژی، آب و سایر منابع

• حفاظت از سلامت ساکنان و بهبود بهره‌وری کارکنان

• کاهش زباله، آلودگی و تخریب محیط زیست

به منظور انجام این کار بایستی سه بعد پایداری، یعنی سیاره، مردم و سود در کل زنجیره تأمین در نظر گرفته شود.

ساخت و ساز، مخرب محیط زیست است!

در مقیاس جهانی، صنعت ساخت و ساز یکی از صنعت‌هایی است که اثرات منفی زیست‌محیطی بسیاری دارد. به عنوان مثال، پروژه‌های بزرگ معدنی و ساختمانی اثرات منفی قابل توجهی بر محیط اطراف خود دارند. همان‌طور که این صنعت همواره در حال گسترش و رشد است، باید راه‌هایی برای به حداقل رساندن این اثرات منفی از طریق فناوری‌های نوآورانه و شیوه‌های ایمنی پیدا کنیم. این امر برای حصول اطمینان از داشتن یک صنعت ساخت و ساز پایدار متناسب با افزایش جمعیت می‌باشد.

با فرض این‌که سازه‌های LSF پایداری را افزایش می‌دهند، می‌توان گفت ال اس اف سازه‌ای برای ساخت ساختمان‌هایی است که به معماری پایدار پاسخگو بوده و از نظر زیست‌محیطی قابل توجیه است. استفاده از فناوری LSF در صنعت ساخت و ساز مقرون‌به‌صرفه بوده و از این طریق منجر به صرفه‌جویی در مصالح مصرفی می‌شود. سازه LSF با توجه به مزایای آن، پتانسیل رسیدن به استانداردهای بالا در انرژی و عملکرد زیست‌محیطی ساختمان‌ها مانند مصرف انرژی تقریباً صفر را دارد. در مقایسه با ساخت و ساز سنتی، سیستم LSF مزایای متمایزی را در زمینه‌هایی مانند پایداری، مقرون‌به‌صرفه بودن، فرآیند سازنده و ایمنی در کار ارائه می‌دهد. برای آشنایی با مفهوم پایه این سازه، ال اس اف چیست؟ را ببینید.

صنعت ساخت و ساز چگونه بر محیط زیست تأثیر می‌گذارد؟

راه‌های زیادی وجود دارد که صنعت ساخت و ساز می‌تواند از طریق آن‌ها تأثیر منفی بر محیط اطراف داشته باشد. شناسایی مسائل مرتبط با این صنعت به کاهش مضرات آن کمک می‌کند. اثرات منفی‌ای مانند:

آلودگی ساختمانی: به این معنا که در صنعت ساخت و ساز می‌تواند موجب آلودگی هوا، آب و نیز بروز آلودگی صوتی گردد.

مصرف انرژی: بخش ساختمان‌سازی مجموعاً مسئول بیش از یک‌سوم مصرف جهانی انرژی و نزدیک به ۴۰ درصد از کل انتشار مستقیم و غیرمستقیم دی‌اکسید کربن می‌باشد. بر اساس گزارش برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، بخش ساختمان ۳۲ درصد از مصرف جهانی انرژی و ۳۴ درصد از انتشار دی‌اکسید کربن جهانی را به خود اختصاص می‌دهد.

حذف زیستگاه‌های بومی: پاک‌سازی زمین برای اجرای پروژه‌های ساختمانی منجر به حذف زیستگاه‌های بومی بسیاری از گونه‌های گیاهی و جانوری می‌شود.

آب‌های زیرزمینی: پروژه‌های ساختمانی ممکن است محیط آب‌های زیرزمینی را در طول ساخت و ساز و در درازمدت تحت تأثیر قرار دهند.

ساختمان‌های سبز بسازیم!

توجه داشته باشید که همه ساختمان‌های سبز یکسان نیستند که البته بهتر است مشابه باشند. کشورها و مناطق مختلف دارای ویژگی‌های متنوعی مانند شرایط اقلیمی متمایز، فرهنگ‌ها و سنت‌های منحصربه‌فرد، انواع ساختمان‌ها با سنین مختلف و یا اولویت‌های زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی گسترده هستند. همگی این موارد رویکرد آن‌ها به ساختمان سبز را شکل می‌دهند.

هر ساختمانی می‌تواند یک ساختمان سبز باشد؛ خواه یک خانه، یک اداره، یک مدرسه، یک بیمارستان، یک مرکز اجتماعی یا هر نوع ساختار دیگری باشد. این امر مستلزم آن است که ویژگی‌هایی که می‌تواند یک ساختمان سبز را تعریف کند دارا باشند. ویژگی‌هایی نظیر:

• استفاده بهینه از انرژی، آب و سایر منابع

• استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی

• اقدامات لازم جهت کاهش آلودگی، زباله و نیز امکان استفاده مجدد و بازیافت

• استفاده از مواد غیر سمی، اخلاقی و پایدار

• توجه به محیط در طراحی، ساخت و بهره‌برداری

• توجه به کیفیت زندگی ساکنان در طراحی، ساخت و بهره‌برداری

• طرحی که امکان سازگاری با محیط در حال تغییر را فراهم می‌کند

چگونه می‌توانیم ساختمان‌های خود را سبز کنیم؟

فناوری‌های ساختمان سبز بر سیستم ساخت و سازی که بر صرفه‌جویی در مصرف انرژی و خودکفایی متمرکز است، تأکید دارند. در واقع، ساختمان سبز چیزی نیست جز ساختمانی که با استفاده از مصالح قابل استفاده مجدد و سایر مصالح ساخته می‌شود. این امر کمک می‌کند تا سازه کارآمد و دوستدار محیط زیست باشد.

راه‌های مختلفی برای اجرای یک ساختمان سبز وجود دارد. راه‌هایی مانند:

اتخاذ رویکردی هوشمندانه به انرژی: به حداقل رساندن مصرف انرژی در تمام مراحل چرخه عمر ساختمان، بازسازی می‌تواند آسان‌تر و کم‌هزینه‌تر از ساخت باشد، کمک به کاربران جهت آموزش برای استفاده از انرژی کارآمد خواهد بود، ادغام فناوری‌های تجدیدپذیر و کم‌کربن برای تأمین انرژی مورد نیاز ساختمان‌ها.

صیانت از منابع آب: بررسی راه‌هایی برای بهبود بهره‌وری و مدیریت آب آشامیدنی و فاضلاب، برداشت آب برای استفاده ایمن در داخل ساختمان به روش‌های نوآورانه، در نظر گرفتن تأثیر ساختمان‌ها و محیط اطراف آن بر زیرساخت‌های سیلابی و زهکشی و به طور کلی به حداقل رساندن مصرف آب در ساختمان‌ها.

به حداقل رساندن ضایعات و به حداکثر رساندن استفاده مجدد: استفاده از مواد کم‌تر و بادوام‌تر، تولید ضایعات کم‌تر، در نظر گرفتن مرحله پایانی عمر ساختمان در طراحی جهت بازیابی زباله‌های تخریب و استفاده مجدد، درگیر کردن کاربران ساختمان در استفاده مجدد و بازیافت.

ارتقاء سلامت و تندرستی: ارائه هوای با کیفیت در داخل ساختمان از طریق تهویه، ترکیب نور طبیعی در ساخت جهت کاهش نیاز به انرژی روشنایی در این فرآیند، طراحی عایق صوتی مناسب، ایجاد دمای مناسب در داخل ساختمان از طریق طراحی سیستم‌های هوشمند.

محیط زیست خود را سبز نگه داریم: درک این موضوع که باید طبیعت محیط شهری حفظ شود، حصول اطمینان از حفاظت یا افزایش کیفیت زمین و حیات وحش متنوع، یافتن راه‌حل‌هایی برای این‌که کشاورزی را به شهرها بیاوریم.

ایجاد ساختارهای ارتجاعی و انعطاف‌پذیر: سازگاری با آب و هوای متغیر، حصول اطمینان از انعطاف‌پذیری در برابر حوادثی مانند سیل، زلزله یا آتش‌سوزی، طراحی فضاهای منعطف و پویا، پیش‌بینی تغییرات کاربری ساختمان در طول زمان و اجتناب از نیاز به تخریب، بازسازی یا نوسازی قابل توجه ساختمان‌ها برای جلوگیری از منسوخ شدن آن‌ها.

در نظر گرفتن تمام مراحل چرخه عمر ساختمان: تلاش برای کاهش اثرات زیست‌محیطی و به حداکثر رساندن ارزش اجتماعی و اقتصادی در کل چرخه عمر ساختمان از طراحی، ساخت، بهره‌برداری و نگهداری، تا نوسازی و در نهایت تخریب.

مقایسه اثرات زیست‌محیطی روش‌های مختلف ساخت

بر اساس مطالعه‌ای که در نشریه علمی Journal of Structural and Construction Engineering منتشر شده، میزان دی‌اکسید کربن تولیدشده به ازای هر متر مربع در سازه‌های LSF برابر ۱۳۴.۲۹ کیلوگرم است، در حالی که این رقم برای سازه‌های بتنی ۳۳۵.۴۶ کیلوگرم و برای سازه‌های فلزی سنگین ۱۸۶.۸۹ کیلوگرم گزارش شده است. همچنین، بر اساس مطالعه‌ای در نشریه Energy Performance Optimization، به‌کارگیری ترکیبی بام سبز و دیوار سبز می‌تواند مصرف سالانه انرژی ساختمان را تا ۳۴.۲ درصد کاهش دهد. بام‌های سبز با عمق ۱۵ سانتی‌متر، بار گرمایشی را تا ۲۵ درصد کاهش می‌دهند.

گواهی‌نامه‌های ساختمان سبز

در سطح جهانی، سیستم‌های ارزیابی متعددی برای سنجش میزان سبز بودن ساختمان‌ها وجود دارد. LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) که توسط شورای ساختمان سبز آمریکا اداره می‌شود، بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ پروژه را در ۱۸۵ کشور تأیید کرده است. BREEAM نیز از سال ۱۹۹۰ بیش از ۶۰۰٬۰۰۰ ساختمان را ارزیابی نموده است. در ایران نیز گواهی‌نامه «سرو سبز» بر اساس مدل ملی ارزیابی و رتبه‌بندی ساختمان سبز ایران (IGBRS) اعطا می‌شود که با هدف ارتقای بهره‌وری انرژی، آب و منابع طراحی شده است.

ساختمان سبز؛ آینده‌ای پایدار با مصرف بهینه انرژی و منابع

به عبارت ساده‌تر، ساختمان سبز را می‌توان ساخت و ساز و نیز بهره‌برداری آگاهانه از یک سازه ساختمانی دانست. ساخت ساختمان‌ها و سایر زیرساخت‌ها با استفاده از فناوری‌ها و مصالح پایدار کلید این نوع ابتکار است. یک ساختمان سبز انرژی، آب و منابع طبیعی کم‌تری مصرف و نیز زباله کم‌تری ایجاد می‌کند. همچنین، در مقایسه با یک ساختمان استاندارد، برای افرادی که در داخل آن زندگی می‌کنند سالم‌تر خواهد بود. شایان ذکر است، یک بازار به سرعت در حال گسترش برای مصالح ساختمانی سبز وجود دارد.

پرسش‌های پرتکرار

ساختمان سبز چه تفاوتی با ساختمان معمولی دارد؟ ساختمان سبز در تمام مراحل چرخه عمر خود، از طراحی تا تخریب، کم‌ترین آسیب را به محیط زیست وارد می‌کند و از منابع بهینه استفاده می‌نماید. این در حالی است که ساختمان معمولی چنین رویکردی ندارد.

آیا LSF برای ساخت ساختمان سبز مناسب است؟ بله. فولاد گالوانیزه به‌کار رفته در LSF ۱۰۰٪ قابل بازیافت است و این سیستم پتانسیل رسیدن به استانداردهای مصرف انرژی تقریباً صفر را دارد.

گواهی‌نامه سرو سبز چیست؟ گواهی‌نامه سرو سبز، نخستین گواهی‌نامه ملی ساختمان سبز در ایران است که بر اساس مدل IGBRS اعطا می‌شود و معیارهای بهره‌وری انرژی، آب و کیفیت ساخت را ارزیابی می‌کند.