روشهای موجود در صنعت ساخت و ساز چیست؟ آیا از تفاوتهای موجود میان آنها باخبر هستید؟ | هوشمند سازه
نگاهی گذرا به تعریف ساخت و ساز
در زمینۀ معماری و مهندسی عمران، ساخت و ساز به روشی گفته میشود که شامل ساخت یا مونتاژ زیرساختها و ساختمانها میباشد. به عبارت سادهتر، ساخت و ساز را میتوان به تمام فرآیندهای مربوط به ساخت ساختمانها، زیرساختها و تأسیسات صنعتی و فعالیتهای مرتبط تا پایان عمر آنها مرتبط نمود.
معمولاً این کار ابتدا با برنامهریزی و تأمین مالی آغاز میشود و سپس با ارائۀ یک طرح دقیق، طراحی منحصر به فرد و کنار هم قرار دادن مواد و عناصر مختلف برای تشکیل یک ساختار خاص، تا پایان زمان دورۀ ساخت و بهرهبرداری از آن، ادامه می یابد. همچنین، ساخت و ساز شامل کارهای تعمیرات و نگهداری، هرگونه کار در جهت توسعه، گسترش و بهبود دارایی و تخریب نهایی آن نیز، میباشد. اغلب اوقات، پروژههای ساختمانی توسط یک مدیر پروژه مدیریت و توسط یک معمار پروژه، مهندس ساخت و ساز یا مدیر ساخت نیز، نظارت میشوند.
روشهای مختلفی برای ساختمان سازی وجود دارد که میتوان از آنها اینگونه نام برد: سازۀ چوبی، سازۀ LSF، سازۀ متشکل از آجر و بلوک، سازۀ فلزی، سازۀ بتنی و سازههای پیش ساخته. در این مطلب، ما تلاش خواهیم کرد دو شیوۀ ساختمان سازی به روش سنتی و سازۀ سبک فولادی را توضیح داده و به مقایسۀ این دو سیستم ساخت با یکدیگر بپردازیم.
ساختمان سازی به روش سنتی یعنی چه؟
وقتی تکنیکهای ساخت و ساز سنتی را توصیف میکنیم، در واقع به روشهایی اشاره داریم که قرنها برای ساخت سازهها مورد استفاده قرار گرفته است. بنابراین، طیف گستردهای از روشها وجود دارد که ما آنها را با عنوان ساخت و ساز سنتی طبقه بندی میکنیم.
با این حال، یکی از وجوه مشترک بین شیوههای سنتی ساخت و ساز، روشهای خطیای است که هنگام ساخت یک ساختمان با کنار هم قرار دادن مواد اولیه در محل ساختمان مورد استفاده قرار میگیرد. چند نمونۀ متداول از روشهای ساخت و ساز سنتی به قرار زیر است:
- آجر و بلوک : این شیوه رایجترین روش در ساختمان سازی است که به خصوص در ساخت خانهها استفاده میشود. به عبارت سادهتر، این روش شامل ساخت دیوارهای داخلی با بلوک است که با دیوارهای خارجی چیده شده با آجر یا سنگ احاطه شدهاند.
- اسکلت چوبی : این نوع سازه یکی دیگر از روشهای رایج در ساخت خانهها بوده که به موجب آن از اسکلت چوبی سخت به عنوان ساختار داخلی ساختمان استفاده میشود. سپس، اسکلت سازه را با آجر یا سنگ میپوشانند.
- اسکلت فلزی: این روش نیز مانند اسکلت چوبی اجرا میشود اما، همانطور که از نام آن پیداست از اسکلت فلزی به عنوان ساختار داخلی ساختمان استفاده میشود.
اگرچه استفاده از این روشهای سنتی مزایایی مانند ساخت یک ساختمان مستحکم که میتواند کاملاً منحصر به فرد باشد را به همراه دارد، اما انتخاب آنها با معایبی نیز همراه است. برای مثال، تکمیل پروژه به وضعیت جوی بستگی داشته و هرگونه آب و هوای نامطلوب میتواند به کارهایی که قبلاً انجام شده آسیب برساند و زمان و شرایط اجرای فعالیتهای دیگر را تحت الشعاع قرار دهد.
از طرفی دیگر، ساختمان سازی به شیوۀ سنتی و بر اساس بتن نیاز به فعالیت در محل پروژه خواهد داشت. کار در محل به این معنی است که سازندگان بایستی از یک روش خطی مشخص پیروی کنند. این امر ممکن است سبب شود تا مدت زمان ساخت بیشتر طول بکشد و سازنده هزینۀ بیشتری را جهت تکمیل پروژه متحمل شود.
منظور از سازۀ سبک فولادی چیست؟
سازۀ سبک فولادی معادل فارسی مفهوم “Light Steel Frame” بوده و برای نام گذاری یک شیوۀ نوین ساخت و ساز به کار برده میشود. سیستم سازۀ سبک فولادی (LSF)، یک روش ساختمانی نوآورانه است که کاربرد آن در طول سالها به لطف مزایای عظیم از نظر کارایی ساختاری و اثرات زیست محیطی، به طور پیوسته در حال افزایش بوده است.
هرچند که این روش دارای سابقۀ به کارگیری از دهۀ 80 میلادی در اروپا و آمریکا میباشد اما، در کشور عزیزمان ایران به عنوان یک روش جدید در صنعت ساختمان سازی مورد استفاده قرار گرفته است.
“Light – سبک، Steel – فولادی و Frame – سازه”، همگی معرف یک روش ساخت و ساز است که از طریق آن میتوان یک ساختمان سبک و در عین حال مستحکم از جنس فولاد را بنا کرد. این سیستم از ورقهای فولادی گالوانیزه جهت تولید سازۀ ساختمان به صورت صنعتی و از طریق ماشین آلات، استفاده میکند.
به این صورت که ابتدا نقشۀ معماری پروژه بر اساس سلیقۀ خریدار تهیه شده و از طریق یک USB به دستگاه منتقل میشود. سپس، بایستی ورق گالوانیزه وارد ماشین شود تا دستگاه بر اساس نقشه به تولید پروفیلهای سازه بپردازد. پس از تولید، تمام اجزا بسته بندی و به محل پروژه ارسال میگردد.
فرآیند ساخت و ساز ساختمان از آغاز تا پایان
فرآیند ساختمان سازی دارای مراحل متعددی است که نیاز به تلاش، سرمایه گذاری، زمان و هزینۀ بسیاری دارد. از طرفی دیگر، تکمیل صحیح و دقیق روند ساخت و ساز یک کار سیستماتیک است که بایستی توسط افراد ماهر انجام شود. در ادامه ما به بررسی فرآیند ساخت و ساز به دو روش سنتی و صنعتی سازۀ سبک فولادی خواهیم پرداخت.
ساختمان سازی به روش سنتی
پیش از برنامهریزی جهت اجرای پروژههای ساخت و ساز ساختمان باید جنبههای مهم مراحل ساخت خانه مانند: هدف ساخت و ساز، ابزار مورد نیاز، توانایی مالی و غیره را در نظر داشت. پس از تعیین هر یک از این موارد برای ساختمان سازی، مرحلۀ برنامهریزی آغاز میشود. مراحل ساخت ساختمان به روش سنتی به تفصیل در زیر توضیح داده شده است:
- مراحل قبل از ساخت : خرید زمین، برآورد بودجه، تهیۀ مجوز از سازمان مربوطه، انتخاب شرکت سازنده، تهیۀ نقشۀ معماری.
- در طی مراحل ساخت و ساز ساختمان : آماده سازی محل پروژه، حفاری و گود برداری، اجرای فونداسیون، اجرای پایه، تیر یا دال آزاره، ستون و اسکلت، آجر کاری، اجرای قالب درب و پنجره، دال کف یا ساختار سقف، نصب درب و پنجره، اجرای سیستم مکانیکی و الکتریکی، تکمیل نمای بیرونی، تکمیل تراس و سقف، تکمیل فضای داخلی.
ساختمان سازی به روش سازۀ سبک فولادی
سازههای LSF با فولاد گالوانیزه که یک مادۀ سبک است و به عنوان مصالح ساختاری این سیستم شناخته میشود، تولید و اجرا میشود. در واقع، روکش گالوانیزۀ پروفیلهای ال اس اف با هدف استحکام، پایداری، مقاومت در برابر آتش و رطوبت انجام میگیرد. مراحل اجرای سازۀ LSF به شرح زیر میباشد:
- مراحل قبل از ساخت : خریداری زمین، برآورد و تعیین بودجه، دریافت مجوز از ادارههای مربوطه، انتخاب شرکت سازنده، تهیۀ طراحی معماری بر اساس نیاز و سلیقۀ مشتری.
- در طی مراحل ساخت و ساز ساختمان : تولید سازه، حفاری و اجرای فونداسیون، مونتاژ و نصب سازه و سقف، تکمیل نمای بیرونی، اجرای تأسیسات مکانیکی و الکتریکی، تکمیل فضای داخلی ساختمان.
سازۀ ال اس اف در مقایسه با سازۀ سنتی
ساخت و ساز LSF
این در حالی است که در ساختمانهای LSF تنها مادۀ مصرفی و البته پایهای این سیستم، فولاد گالوانیزه میباشد و برای تکمیل ساختمان از مواد سبک و آماده استفاده میشود. سازۀ ال اس اف یک سیستم یکپارچه از نظر ساختاری بوده و به همین خاطر از استحکام بالایی برخوردار میباشد. ساختمان سازی به روش LSF دارای ویژگیهای خاصی است که آن را به یکی از محبوبترین روشهای ساخت و ساز تبدیل کرده است:
- سبکتر است و برای ساختمانهای یک یا دو طبقه بسیار ایدهآل است.
- سیستم اسکلت فولادی سبک کاملاً پایدار میباشد چرا که فولاد یک مادۀ 100% قابل بازیافت است.
- استفاده از روش ال اس اف به این معنا است که ساخت و ساز را میتوان با سرعت بیشتری به اتمام رساند.
ساخت و ساز سنتی
وقتی صحبت از ساخت و ساز به شیوۀ سنتی میشود، منظور به کار بردن مجموعه مصالحی مانند آجر، سنگ، سیمان، تیرآهن، میلگرد و سایر موارد این چنینی است که برای ساخت پی ساختمان، دیوارها و به طور کلی تمام ساختمان از آنها استفاده میشود. معمولاً در این روش از بتن مسلح برای استحکام هرچه بیشتر ساختمان استفاده میشود. موارد فوق به این معنا نیست که ساخت ساختمان به روش سنتی مناسب نیست اما، ویژگیهای خاص خود را دارد که آن را از LSF متمایز میکند:
- امکان ساخت ساختمانهای بلندتر را بدون به خطر انداختن پایداری و مقاومت ساختمان فراهم میکند.
- در این روش از موادی مانند آجر، سیمان، ماسه و غیره استفاده میشود که همۀ اینها میتوانند برای محیط زیست مضر باشند.
- فرآیند ساخت و ساز معمولاً مدت زمان بیشتری طول خواهد کشید.
در حال حاضر، میتوان مشاهده نمود که در کشور ما ساختمان سازی به روش سنتی همچنان به عنوان یک سبک پیشرو در صنعت ساخت و ساز به کار برده میشود. هرچند که با مقایسۀ ویژگیهای ذاتی هر دو نوع روش ساخت و ساز به راحتی میتوان فهمید که چرا استفاده از سازههای فولادی سبک در این صنعت و در سراسر جهان با استقبال عظیمی روبرو شده است.
مقایسۀ مزایا و معایب سازههای سنتی و LSF
همانطور که مشاهده نمودید، هر دو روش ساخت و ساز سنتی و صنعتی ال اس اف در مراحل پیش از ساخت هر دو به یک شکل شروع میشوند. برنامهریزی، تهیۀ زمین، برآورد بودجۀ لازم، اخذ تأییدیهها، انتخاب شرکت و طراحی معماری، همگی مراحلی هستند که برای اجرای هر دو روش، انجام آنها مورد نیاز است. این در حالی است که از این مرحله به بعد همه چیز متفاوت خواهد بود و حتی این دو روش دارای مزایا و معایب مختص خود هستند.
توصیه میشود پیش از اتخاذ هر تصمیمی، در رابطه با هر دو روش ساخت و ساز سنتی و سازۀ سبک فولادی تحقیق کنید. این امر کمک میکند تا همۀ ابهامات موجود دربارۀ این دو شیوه برای شما برطرف شود و در صورت انجام بررسیهای لازم، به سیستم ساخت و ساز نوآورانۀ LSF نیز فرصت اجرا داده شود.
سیستم LSF؛ ساخت سریع، مقرونبهصرفه و پایدار برای نسلهای آینده
همانطور که مشاهده میکنید، با بررسی مزایا و معایب موجود در فرآیند ساخت و ساز به روش سنتی و صنعتی ال اس اف، میتوان نتیجه گرفت که با اطمینان به سیستم LSF نه تنها میتوان در مدت زمان کم و با صرف هزینۀ پایین صاحب خانه شویم، بلکه خواهیم توانست در ساختمانهایی مقاوم و مستحکم زندگی نماییم.
سازههای ال اس اف، ساختمانهای دوستدار محیط زیست میباشند و این امکان را فراهم میآورند تا بتوانیم برای آیندگان انرژی را ذخیره و محیط زیست را حفظ نماییم. شاید بهتر باشد این مطلب را با یک شعار جالب به پایان برسانیم:
“امروز، خانۀ آیندگان را بسازیم”
