روش DIY در ساختمان سازی

این کار را خودتان انجام دهید! (Do It Yourself)

«DIY» یا «Do It Yourself» یک اصطلاح است که به معنای «این کار را خودتان انجام دهید» می‌باشد. به عبارت ساده‌تر، DIY روشی است برای ساختن، اصلاح یا تعمیر اشیا و محیط اطراف توسط خود شخص بدون کمک مستقیم متخصصان یا کارشناسان خبره.

در سال‌های اخیر، اصطلاح DIY به‌عنوان یک فرهنگ خودساخته معنای وسیع‌تری به خود گرفت و طیف گسترده‌ای از مجموعه مهارت‌ها را در بر می‌گیرد. DIY شامل طراحی، ایجاد، سفارشی‌سازی و تعمیر اقلام یا محیط بدون آموزش خاص می‌شود. این مفهوم در میان افرادی که ایده‌ها، طرح‌ها، تکنیک‌ها، روش‌ها و پروژه‌های تمام‌شده را به‌صورت آنلاین یا حضوری با یکدیگر به اشتراک می‌گذارند، به یک مفهوم اجتماعی تبدیل شده است.

مفهوم «این کار را خودتان انجام دهید» را می‌توان به‌عنوان یک واکنش فرهنگی در جامعه فناوری‌محور مدرن امروزی معرفی کرد. DIY به معنای رسیدن به خودکفایی از طریق انجام کارها بدون دریافت کمک از یک متخصص و صرف هزینه برای آن است.

DIY در ساخت و ساز به چه معناست؟

این کار را خودتان انجام دهید (DIY) فرآیند طراحی، ایجاد یا اصلاح هر شیء یا محصول خاصی است که توسط یک فرد عادی انجام می‌شود و نه یک حرفه‌ای. به عبارت دیگر، تکنیک خودت انجام بده، کاربران عمومی را قادر می‌سازد تا محصولات یا خدمات را بدون کمک گرفتن از یک متخصص یا سازمان مربوط به آن زمینه خاص انجام دهند.

در این حالت، مالک به‌عنوان یک سازنده شخصی، کارهای ساختمانی را، خواه شروع ساخت و ساز از ابتدا باشد و خواه ایجاد تغییرات در یک خانه موجود، شخصاً انجام می‌دهد. مالکان سازنده‌ای که ماهر هستند، خودشان توانایی اجرای کارهای مهم و پیچیده را نیز خواهند داشت. این در حالی است که کسانی که مهارت کمتری دارند، اغلب افراد متخصصی مانند یک طراح را برای تهیه نقشه مورد نظرشان استخدام می‌کنند تا به آن‌ها در انجام کارهای پیچیده کمک نماید.

بر اساس مطالعه‌ای که در نشریه RICS منتشر شده، ساخت پیش ساخته می‌تواند تا ۱۰ درصد از هزینه ساخت خانه‌های جدید را کاهش دهد. در مقابل، افرادی که خودشان پروژه را مدیریت می‌کنند، می‌توانند بین ۲۰ تا ۴۰ درصد در هزینه‌های نیروی کار صرفه‌جویی کنند. برای آشنایی با گزینه‌های صنعتی که نیاز به نیروی کار در محل را به حداقل می‌رسانند، صنعتی سازی را ببینید.

آیا ساخت خانه به روش DIY مراحل خاصی دارد؟

اگر شما یک مالک سازنده هستید، می‌توانید بیشتر کارهای ساختمانی را خودتان در خانه انجام دهید اما به شرطی که الزامات آیین‌نامه ساختمان‌سازی را رعایت کنید و قبل از شروع کار، هرگونه تأییدیه یا مجوزهای لازم ساختمانی را دریافت کنید.

تأییدیه ساختمان در حقیقت یک گواهی است که بر ساخت ساختمان طبق نقشه‌های مصوب و تمامی الزامات صحه گذاشته و ایمنی و کیفیت آن را اثبات می‌کند. به‌عنوان مثال، یکی از الزامات مربوط به ساختمان‌سازی، انجام بازرسی‌های ضروری در طول فرآیند ساخت است.

همچنین، یک مالک سازنده می‌تواند فعالیت‌های ساختمانی محدود را نیز انجام دهد. مواردی همچون: انجام تعمیرات ساختمانی، ایجاد تغییر در فضای داخلی ساختمان، محوطه‌سازی و از این قبیل فعالیت‌ها در این دسته قرار می‌گیرند. البته، مانند سایر کارها شما بایستی طبق قوانین ساختمان‌سازی فعالیت نموده و در صورت لزوم هرگونه تأییدیه ساختمانی لازم را از اداره مربوطه دریافت کنید.

توجه داشته باشید که اگر شخصی را برای انجام یا نظارت بر کارهای ساختمانی خود استخدام می‌کنید، بایستی یک متخصص ساختمان دارای مجوز فعالیت باشد. هرچند که چند کار تخصصی وجود دارد که شما نمی‌توانید آن‌ها را شخصاً انجام دهید و بهتر است یک متخصص را برای اجرای آن‌ها استخدام کنید:

• زهکشی

• لوله‌کشی آب و فاضلاب

• لوله‌کشی و اتصالات گاز

• کارهای مربوط به برق‌کشی

کارهای بازسازی جزئی مانند: تعمیر لوله‌ها، رنگ و نقاشی، تعویض درب و پنجره‌ها و تغییر در دکوراسیون داخلی نیاز به اخذ جوازهای ساختمانی ندارند. معمولاً کارهای ساختمانی که توسط مالکان سازنده طبق فرآیند مجوزهای ساختمان انجام می‌شود، الزامات آیین‌نامه‌ای ساختمان را نیز برآورده می‌کند. دلیل این امر آن است که مالکان محدودیت‌های مهارتی خود را می‌شناسند و در صورت نیاز از متخصصان کمک می‌گیرند.

وضعیت DIY در مقررات ملی ساختمان ایران

بر اساس ماده ۳۹ مقررات ملی ساختمان، اجرای عملیات ساختمانی و مدیریت آن حرفه‌ای تخصصی است و متقاضی ساخت باید در چارچوب مواد ۴ و ۳۲ قانون یا خود با داشتن پروانه اشتغال به‌کار مناسب به‌عنوان «صاحبکار خودسازنده» مسئولیت اجرای ساختمان را به عهده بگیرد، یا آن را به «پیمانکار ساخت» دارای پروانه اشتغال به‌کار مناسب محول کند. صاحبکار خودسازنده مکلف است حداقل وظایف و مسئولیت‌های مربوط به مدیریت و هدایت کارگاه ساختمان را طبق ضوابط آیین‌نامه کنترل ساختمان به انجام رساند.

مفهوم اجتماعی Do It Yourself یک واکنش فرهنگی است که از کشور نیوزیلند نشأت گرفته و در صنعت ساخت و ساز مورد استفاده قرار می‌گیرد. مادامی که از قوانین ساختمان‌سازی پیروی کنید و مجوزهای لازم را اخذ نمایید، امکان انجام این کار برای شما میسر خواهد بود.

روش DIY؛ بله شما می‌توانید!

با تعهد، زمان، انرژی و دانش لازم می‌توانید خانه خود را بسازید و تقریباً همه کارها را خودتان انجام دهید. ممکن است انجام این کار برای همه شما وسوسه‌انگیز باشد و فکر کنید می‌توانید با شرکت در کلاس‌های مختلف و یا یادگیری از طریق آموزش‌های آنلاین، خود را برای ساخت ساختمان به شیوه DIY آماده کنید.

هرچند که اکثریت قریب به اتفاق افرادی که به این روش روی می‌آورند، حتی با وجود استعداد ذاتی و رعایت تمامی نکات لازم نمی‌توانند امیدوار باشند که در اجرای تمام کارهای اساسی ساختمان به اندازه کافی موفق خواهند بود و همه موارد به درستی انجام می‌شود. بر اساس داده‌های بین‌المللی، ساخت DIY به‌طور میانگین دو برابر بیشتر از ساخت حرفه‌ای زمان می‌برد و در بسیاری از موارد، خطاهای اجرایی هزینه‌های پنهانی را به پروژه تحمیل می‌کند.

انجام همه این کارها یا بعضی از آن‌ها تا حد امکان توسط خودتان، راهی برای یک صرفه‌جویی بزرگ در ساخت و ساز خواهد بود. همچنین، این امر به این معنا است که شما کاملاً از تمامی اجزای داخلی و خارجی خانه خود باخبر بوده و می‌توانید به ساختن یک خانه به دست خودتان افتخار کنید.

واضح است که این روش عملی‌ترین مسیر ساخت و ساز و همچنین ارزان‌ترین نیست اما، کار ساده‌ای نخواهد بود. ممکن است لازم باشد در انجام بعضی کارهای سخت مانند آجرکاری، اجرای سقف، لوله‌کشی و از این قبیل فعالیت‌ها از افراد ماهر و متخصص کمک بگیرید.

مزایا و معایب روش DIY

وقتی قصد دارید خانه جدیدی بسازید و یا خانه فعلی خود را بازسازی کنید، باید تصمیمات زیادی گرفته شود. به‌عنوان مثال می‌توان به مبحث تهیه مواد و نحوه به کار بردن هر یک از آن‌ها اشاره نمود. همچنین، تصمیم بزرگ دیگری که توجه به آن بسیار حائز اهمیت است این است که آیا شخصی را برای طراحی خانه خود، ساختن و یا ایجاد تغییر در آن استخدام خواهید کرد یا خیر.

با توجه به سبک زندگی شما، ممکن است یک فرد حرفه‌ای نسبت به یک متخصص دیگر برای انجام کار شما مناسب باشد. همچنین، ممکن است شما بخواهید خودتان یاد بگیرید که چگونه خانه را بسازید. در پایان کار ممکن است شما در خانه خود احساس غرور بیشتری کنید، چرا که می‌دانید همه اجزای آن حاصل دسترنج خودتان است. هرچند که انجام این کار دارای مزایا و معایب زیادی است.

مزایای روش DIY:

• صرفه‌جویی ۲۰ تا ۴۰ درصدی در هزینه‌های نیروی کار

• کنترل کامل بر پروژه و عدم نیاز به یافتن نیروی کار

• صرفه‌جویی در زمان در صورت طراحی و ساخت توسط خودتان

• انعطاف‌پذیری بیشتر در ساخت و ساز

• امکان طراحی معماری سفارشی

• مسئولیت کامل فرآیند ساخت و ساز بر عهده خودتان

معایب روش DIY:

• پیشرفت کار بسیار کندتر از زمان اجرای آن توسط حرفه‌ای‌ها (حدود دو برابر)

• احتمال عدم مطابقت کیفیت کار با استانداردهای حرفه‌ای

• دقت بیشتر بازرسان ساختمان در روند بررسی‌ها

• خطر بروز خطاهای پرهزینه در مراحل کلیدی ساخت

جدول مقایسه DIY و ساخت صنعتی با سازه LSF

بر اساس داده‌های منتشرشده در منابع بین‌المللی، ساخت خانه به روش DIY می‌تواند ۲۰ تا ۴۰ درصد در هزینه‌های نیروی کار صرفه‌جویی کند، اما این صرفه‌جویی با افزایش زمان پروژه و خطر بروز خطاهای پرهزینه همراه است. در مقابل، استفاده از سازه‌های پیش ساخته و تولید کارخانه‌ای، سرعت و دقت را به‌طور همزمان فراهم می‌کند. برای مطالعه بیشتر درباره این گزینه، خانه پیش ساخته را ببینید.

آنچه DIY را به یک انتخاب شخصی و سنجیده تبدیل می‌کند

مزایای متعددی برای طراحی و ساخت خانه به روش DIY وجود دارد. مزایایی همچون ساخت خانه مطابق با سبک، سلیقه و نیازهای خودتان، کنترل بر تمام فرآیند ساخت و ساز، صرفه‌جویی در هزینه و زمان و نیز تحقق رویای طراحی خانه خودتان، مواردی است که می‌توان به آن‌ها اشاره نمود. بر اساس مطالعه‌ای که در نشریه Journal of Trauma منتشر شده، سالانه حدود ۳۱٬۴۰۰ نفر در آمریکا به دلیل جراحات ناشی از اره‌های میزی به اورژانس مراجعه می‌کنند که ۶۶ درصد آن‌ها پارگی و ۱۰ درصد قطع عضو بوده است. این آمار نشان می‌دهد که کار با ابزار در پروژه‌های خودسازی، نیازمند آموزش و رعایت اصول ایمنی است.

بنابراین، روش DIY یکی از شیوه‌های ساخت و ساز است که می‌توان به کمک آن علاوه بر برخورداری از کنترل بر روی فرآیند ساخت، در طراحی و اجرای هر یک از مراحل آن دخالت مستقیم داشته باشید. اگر بخواهیم مفهوم DIY را در یک جمله ساده بیان کنیم، می‌توانیم بگوییم: «به سلیقه و بر اساس نیاز خود بساز». برای آگاهی از هزینه‌های ساخت، قیمت سازه ال اس اف را ببینید.

شرکت هوشمندسازه آروین آرا با ۱۹ سال تجربه در صنعت ساخت و ساز، به‌عنوان طراح، تولیدکننده و مجری تخصصی سازه‌های LSF، آماده همکاری در پروژه‌های مختلف است. این شرکت با بهره‌گیری از سیستم CAD/CAM و توان تولید سالانه ۱۰٬۰۰۰ واحد مسکونی، خدمات خود را در قالب دو رویکرد ارائه می‌دهد: طراحی و اجرا (کلید تحویل) و همکاری با پیمانکاران و انبوه‌سازان. برای دریافت مشاوره رایگان درباره انتخاب روش ساخت مناسب پروژه خود، با کارشناسان ما تماس بگیرید.

پرسش‌های پرتکرار

آیا در ایران می‌توان خودمان خانه بسازیم؟ بله، بر اساس ماده ۳۹ مقررات ملی ساختمان، متقاضی ساخت می‌تواند با دریافت پروانه اشتغال به‌کار مناسب به‌عنوان «صاحبکار خودسازنده» مسئولیت اجرای ساختمان را بپذیرد. در غیر این صورت، باید پروژه را به یک پیمانکار دارای پروانه اشتغال محول کند.

هزینه ساخت DIY چقدر کمتر است؟ بر اساس داده‌های بین‌المللی، صرفه‌جویی در هزینه‌های نیروی کار بین ۲۰ تا ۴۰ درصد برآورد می‌شود. این صرفه‌جویی در ایران نیز با مدیریت مستقیم پروژه و حذف واسطه‌ها قابل دستیابی است.

چرا ساخت DIY زمان بیشتری می‌برد؟ زیرا فرد خودسازنده به‌طور همزمان با یادگیری و اجرا پیش می‌رود و در بسیاری از مراحل کلیدی، نیاز به کسب مهارت یا کمک متخصص دارد. بر اساس داده‌های موجود، ساخت DIY حدود دو برابر بیشتر از ساخت حرفه‌ای زمان می‌برد.